NATO/PfP UNCLASSIFIED AAP-6(2005)

NATO/PdP JAWNE

NATO/PfP UNCLASSIFIED

NATO/PdP JAWNE 1

AAP-6

SŁOWNIK

TERMINÓW I DEFINICJI NATO

NATO GLOSSARY

OF TERMS AND DEFINITIONS

NATO/PfP UNCLASSIFIED AAP-6(2005)

NATO/PdP JAWNE

NATO/PfP UNCLASSIFIED

NATO/PdP JAWNE 2

NORTH ATLANTIC TREATY ORGANIZATION

NATO STANDARDIZATION AGENCY

(NSA)

ORGANIZACJA TRAKTATU

PÓŁNOCNOATLANTYCKIEGO

AGENCJA STANDARYZACYJNA NATO

(NSA)

1. AAP-6(2005) is promulgated by the NATO

Standardization Agency and is effective NATOwide

upon receipt.

2. This publication completes actions under

NATO Agreed list up to and including No 90.

3. All terms are followed by a date, (day,

month, year), indicating when they became

NATO Agreed and introduced to AAP-6 as

terms or amended if they were already

included in AAP-6.

1. AAP-6(2005) jest publikowany przez Agencję

Standaryzacyjną NATO i wchodzi w Ŝycie w NATO z

chwilą jego otrzymania.

2. Niniejsza publikacja stanowi zakończenie działań w

zakresie wykazu Uzgodnione w NATO łącznie z

wykazem nr 90.

3. Wszystkie terminy zostały zakończone zapisem

daty w formacie (dzień, miesiąc, rok), która wskazuje

kiedy dany termin uzyskał status Uzgodniony w NATO i

został wprowadzony do AAP-6 jako nowy termin lub

poprawka do juŜ zamieszczonego w AAP-6.

NATO/PfP UNCLASSIFIED AAP-6(2005)

NATO/PdP JAWNE

NATO/PfP UNCLASSIFIED

NATO/PdP JAWNE 3

NORTH ATLANTIC TREATY ORGANIZATION

ORGANIZACJA TRAKTATU PÓŁNOCNOATLANTYCKIEGO

NATO STANDARDIZATION AGENCY (NSA)

AGENCJA STANDARYZACYJNA NATO

NATO LETTER OF PROMULGATION

OGŁOSZENIE NATO O PUBLIKACJI

February 2005 Luty 2005

1. AAP-6(2005) - NATO GLOSSARY OF TERMS

AND DEFINITIONS is a NATO Allied

Publication. The agreement of nations to use

this publication is recorded in STANAG 3680.

1. AAP-6(2005) - SŁOWNIK TERMINÓW I

DEFINICJI NATO jest Publikacją Sojuszniczą

NATO. Porozumienie krajów dotyczące

stosowania tej publikacji jest zamieszczone w

STANAG-u 3680.

2. AAP-6(2005) is effective upon receipt. It

supersedes AAP-6(2004) which shall be

destroyed in accordance with the local

procedure for destruction of documents.

2. AAP-6(2005) wchodzi w Ŝycie z chwilą jego

otrzymania. Zastępuje ona AAP-6(2004), która

powinna być zniszczona zgodnie z miejscowymi

procedurami niszczenia dokumentów.

3. It is permissible to copy or make extracts from

this publication. However, NSA, as the AAP-6

custodian of the publication, shall be notified in

writing of any such reproduction by outside

bodies or individuals. Under no circumstances

shall this publication be reproduced with

alterations without the written consent of NSA.

3. Dopuszczalne jest kopiowanie publikacji lub

dokonywanie z niej wyciągów. Jednocześnie,

NSA jako kustosz AAP-6 powinna być

informowana w formie pisemnej przez organa lub

osoby spoza NATO o takich czynnościach. W

Ŝadnym wypadku nie jest dopuszczalne

powielanie tej publikacji bez zmian, bez

pisemnej zgody NSA.

J. MAJ

Brigadier General/Generał brygady POL(A)

Director/Dyrektor

NATO/PfP UNCLASSIFIED AAP-6(2005)

NATO/PdP JAWNE

NATO/PfP UNCLASSIFIED

NATO/PdP JAWNE 4

PREFACE/ PRZEDMOWA

1. This glossary is compiled by direction of the

Military Committee and with the approval of the

NATO Council. Its purpose is to standardize

terminology used throughout NATO, thereby

promoting mutual understanding. The

definitions contained herein reflect current

NATO use and do not modify or establish

NATO policy and doctrine.

1. Niniejszy słownik został opracowany pod

kierunkiem Komitetu Wojskowego i został

zatwierdzony przez Radę Północnoatlantycką.

Jego celem jest ujednolicenie terminologii

stosowanej w NATO, a tym samym promowanie

jednoznacznego rozumienia. Definicje w nim

zawarte odzwierciedlają aktualne ich stosowanie

w NATO i w Ŝaden sposób nie zmieniają lub nie

ustanawiają polityki i doktryny NATO.

2. The glossary is available in printed and

electronic forms in the two official languages of

NATO English and French. While the printed

version is reviewed and published every two to

three years the electronic version is updated

and made available annually through the

Internet: http://www.nato.int and the intranet

(MINERVA and CRONOS): nato hq web site,

nsa, publications, aap-6 or on request on

diskettes.

2. Słownik jest dostępny w wersji papierowej i

elektronicznej w dwóch oficjalnych językach

NATO, angielskim i francuskim. O ile wersja

papierowa jest przeglądana i wydawana co dwa,

trzy lata, to wersja elektroniczna jest

aktualizowana i dostępna corocznie na stronie

internetowej: http://www.nato.int i w Intranecie

(MINERVA lub CRONOS): nato hq web site, nsa,

publications, aap-6 lub na Ŝądanie na

dyskietkach.

3. In accordance with STANAG 3680 and the

Guide to the NATO Terminology

Standardization Programme the terms and

definitions contained herein have been

approved by all NATO nations.

3. Zgodnie ze STANAG-iem 3680 i Wytycznymi

Programu Ujednolicenia Terminologii NATO,

terminy i definicje zawarte w słowniku zostały

zatwierdzone przez wszystkie kraje NATO.

4. The Concise Oxford Dictionary is the reference

for English in AAP-6. Le Petit Robert,

Dictionnaire alphabétique et analogique de la

langue française is the reference for French in

AAP-6.

4. Słownik Concise Oxford Dictionary stanowi

odsyłacz dla terminologii w j. angielskim w AAP-

6. Słownik Le Petit Robert Dictionnaire

alphabétique et analogique de la langue

française stanowi odsyłacz dla terminologii w j.

francuskim w AAP-6.

5. The glossary is divided into two main parts.

· Part 1. Policy and Procedures for

NATO Terminology Standardization

Programme.

· Part 2. NATO Agreed terms and

definitions of military significance in

English (white paper). Corresponding

French terms are shown immediately

following the English terms e.g., nofire

line / ligne de sécurité.

5. Słownik jest podzielony na dwie główne części:

· Część I. Polityka i Procedury Programu

Ujednolicenia Terminologii NATO.

· Część II. Uzgodnione w NATO terminy i

definicje o znaczeniu wojskowym w

języku angielskim. Odpowiadające im

terminy w języku francuskim są

umieszczone zaraz po terminach w

języku angielskim; np. no fire line /

ligne de sécurité.

6. Cross-references are used as follows: 6. Odsyłacze stosowane są w następujący sposób:

a. Preferred term(s) - Is used after an

undefined term to refer the user to a

synonym with a definition or to the

appropriate part of a family of terms

e.g. ground mine / mine de fond.

Preferred term: bottom mine.

a. Termin(y) zalecany(e) - Stosowany po

terminie nieokreślonym odsyłający

uŜytkownika do synonimu mającego

definicję lub do właściwej części

rodziny terminów. Przykład: ground

mine / mine de fond. Termin zalecany:

bottom mine.

NATO/PfP UNCLASSIFIED AAP-6(2005)

NATO/PdP JAWNE

NATO/PfP UNCLASSIFIED

NATO/PdP JAWNE 5

b. Related term(s) - Is used after a

definition to draw attention to terms of

the same family e.g. bottom mine /

mine de fond. A mine ... Related

term: mine.

b. Termin(y) związany(e) – Stosowany po

definicji dla zwrócenia uwagi na terminy

tej samej rodziny. Przykład: bottom

mine / mine de fond. Mina ... Termin

związany: mine.

c. Synonym(s) - Is used after a term with

a definition to indicate one or more

synonyms without definition, e.g.

coastal refraction / réfraction

côtière. The change of the direction

… Synonyms: land effect; shore line

effect.

c. Synonim(y) - Stosowany po terminie

mającym definicję wskazujący na jeden

lub wiele synonimów nie posiadających

definicji. Przykład: coastal refraction /

réfraction côtière. The change of the

direction … Synonimy: land effect;

shore line effect.

7. Separation of equivalent terms by a long dash,

e.g. elevation / élévation - cote, indicates that

the two French terms are synonymous. When

synonyms are shown and more than one

English definition exists, the corresponding

French term is indicated, in quotation marks, at

the end of the definition.

7. Odstęp pomiędzy dwoma odpowiednikami z

wykorzystaniem myślnika wskazuje, Ŝe są one

synonimami terminów francuskich, np. elevation

/ élévation - cote. Gdy podane są synonimy i

istnieje więcej niŜ jedna definicja polska to

odpowiedni termin angielski wykazany jest na

końcu definicji w nawiasach.

8. All suggestions and inquiries concerning this

glossary should be directed to the:

8. Wszelkie uwagi i informacje dotyczące

niniejszego słownika powinny być adresowane

za pośrednictwem WCNJiK do:

NATO Terminology Coordinator

NATO Standardization Agency (NSA)

NATO Headquarters

B. 1110 Brussels (Belgium)

Tel: (2) 707-5601 or (2) 707-5560

Fax: (2) 707-5718

Email: nsa_tc@hq.nato.int

Koordynatora Terminologii NATO

Agencja Standaryzacyjna NATO (NSA)

Kwatera Główna NATO

B. 1110 Bruksela (Belgia)

Tel: (2) 707.5601 ou (2) 707.5560

Fax: (2) 707-5718

Email: nsa_tc@hq.nato.int

NATO/PfP UNCLASSIFIED AAP-6(2005)

NATO/PdP JAWNE

NATO/PfP UNCLASSIFIED

NATO/PdP JAWNE 6

CZĘŚĆ I

POLITYKA I PROCEDURY PROGRAMU KOMITETU WOJSKOWEGO

DOTYCZĄCEGO UJEDNOLICENIA TERMINOLOGII

PARAGRAF I - WPROWADZENIE

INFORMACJE OGÓLNE

1. a. Program Komitetu Wojskowego dotyczący ujednolicenia terminologii

(ang. Military Committee Terminology Standardization Programme (MCTSP) początkowo był

ustanowiony jako Wojskowy Program NATO Ujednolicenia Terminologii przez NATO

Standing Group w lutym 1954 roku, który:

b. (1) Wyznaczył obowiązek koordynacji terminologii wojskowej NATO Wojskowej Agencji

Standaryzacyjnej (MAS) (poprzedniczce Agencji Standaryzacyjnej NATO (NSA)).

(2) Nakreślił wstępne etapy opracowania terminologii.

(3) Sprecyzował ogólne reguły działania (TOR).

c. TOR były okresowo zmieniane i aktualizowane celem ich przekazania uczestniczącym w

programie krajom NATO. W 1970 roku Rada Wojsk Lotniczych opublikowała Porozumienie

Standaryzacyjne NATO 3680 – Słownik NATO Terminów i Definicji (Angielski i Francuski)

celem wspomoŜenia Rad Rodzajów Wojsk, grupy robocze i ekspertów podczas rozwaŜań

dotyczących terminologii z obszarów ich zainteresowania.

d. Celem STANAG-u 3680, jak podano w 5-tym wydaniu (Poprawka 1) „jest odnotowanie

narodowego przyjęcia Sojuszniczej Publikacji Administracyjnej nr 6 (AAP-6) i kolejnych zmian

publikowanych okresowo za główny słownik terminów i definicji NATO o znaczeniu

wojskowym.

e. W roku 2004 Komitet Wojskowy uchwalił zmianę nazwy Konferencja Terminologii NATO na

Konferencja Terminologii Komitetu Wojskowego (MCTC)). Zmieniono równieŜ zmianę

Programu Ujednolicenia Terminologii NATO na Programu Ujednolicenia Terminologii Komitetu

Wojskowego (MCTSP). Konferencja Terminologii Komitetu Wojskowego uzyskała

upowaŜnienie od MC do ujednolicenia terminologii będącej w obszarze zainteresowania

Komitetu Wojskowego. MCTC zawiesiła równieŜ działalność paneli terminologicznych Krajów

Anglojęzycznych i Francuskojęzycznych.

DYREKTYWY

2. PoniŜej wyszczególnione zostały dyrektywy zarządzające MCTSP:

a. C-M(2003)37-AS1, Polityka NATO Ujednolicenia Terminologii;

22 maja 2003;

b. MC 20/10 Polityka Standaryzacji Komitetu Wojskowego (MC)

27 maja 2004r.;

c. STANAG 3680 Porozumienie krajów NATO w zakresie stosowania słownika

(Wydanie 5, Poprawka 1) AAP-6;

d. (zatwierdzona w 2004r.) Dyrektywa w sprawie Programu Ujednolicenia Terminologii

NATO;

e. Procedury NSA Rozdział 1 - określa obowiązki Koordynatora Terminologii

(październik 2001) NATO (TC) i Rad Rodzajów Wojsk w odniesieniu do

(NSAP) Programu Ujednolicenia Terminologii.

NATO/PfP UNCLASSIFIED AAP-6(2005)

NATO/PdP JAWNE

NATO/PfP UNCLASSIFIED

NATO/PdP JAWNE 7

DEFINICJE

3. Dla celów MCTSP będą stosowane następujące definicje:

a. Wykaz uzgodniony. Wykaz propozycji, które zostały uzgodnione w celu ich zamieszczenia,

modyfikacji w AAP-6 lub wykreślenia z niego. Wykazy uzgodnione są numerowane kolejno.

b. Konferencja Terminologiczna Komitetu Wojskowego (MCTC). Organ wykonawczy działający

w sposób ciągły obejmujący wszystkie kraje NATO. Dowództwa Strategiczne (SCs)

uczestniczą w niej jako oficjalne organy doradcze.

c. Posiedzenie Konferencji Terminologicznej Komitetu Wojskowego. Spotkanie przedstawicieli

wszystkich krajów NATO odbywające się 2 razy w roku, w którym Dowództwa Strategiczne

uczestniczą (SC) jako oficjalne organy doradcze, natomiast kraje PdP uczestniczą jako

obserwatorzy.

d. Uzgodniona Terminologia NATO. Terminologia zatwierdzona w dwóch oficjalnych językach

NATO, przez kraje członkowskie NATO w ramach Programu Ujednolicenia Terminologii.

e. Propozycja (PL). Formalna prośba zgłaszającego do zmodyfikowania AAP-6 poprzez

dodanie, zmianę lub usunięcie terminu (hasła).

f. Wykaz propozycji odrzuconych. Wykaz propozycji, które nie zostały przyjęte na spotkaniu

MCTC. Odrzucone terminy są numerowane kolejno.

g. Procedura ciszy. Procedura, w wyniku której osiągnięta jest jednomyślność, o ile jakiś kraj

członkowski NATO nie zgłosi sprzeciwu przed ustaloną datą.

h. Sprawozdanie Statusu Propozycji. Wykaz propozycji rozpatrywanych przez dowolny kraj,

organ zlecający (TA) lub inny organ NATO. Zawiera równieŜ propozycje, które zostały

przełoŜone do dalszego opracowania.

i. Data zawieszenia. Data przed którą formalna odpowiedź ma być przekazana do TC.

j. Wykaz wycofanych propozycji. Wykaz propozycji, które zostały wycofane przez

zgłaszającego. Wykazy wycofanych propozycji są numerowane kolejno.

NATO/PfP UNCLASSIFIED AAP-6(2005)

NATO/PdP JAWNE

NATO/PfP UNCLASSIFIED

NATO/PdP JAWNE 8

PARAGRAF II - POLITYKA

CEL

1. Program Komitetu Wojskowego dotyczący Ujednolicenia Terminologii (MCTSP) jest definiowany

jako część Programu Ujednolicenia Terminologii NATO (NTP), w ramach którego ujednolicona

terminologia, znajdująca się w obszarze zainteresowania Komitetu Wojskowego (MC) jest

opracowywana, koordynowana, uzgadniana, nadzorowana, dokumentowana i rozpowszechniana.

2. Celem MCTSP jest promowanie wzajemnego zrozumienia w NATO za pośrednictwem:

a. Publikacji, w dwóch oficjalnych językach NATO, słownika Uzgodnionych w NATO terminów

o znaczeniu wojskowym i ich definicji zatytułowanego "Słownik terminów i definicji NATO

(angielsko-francuski)" (AAP-6).

b. Regularne aktualizowanie AAP-6 jako publikacji sojuszniczej NATO.

KRYTERIA

3. a. Terminy zawarte w słowniku AAP-6 przeznaczone są do ogólnego zastosowania w NATO.

b. Specjalistyczne terminy o wąskim zastosowaniu lub terminy juŜ odpowiednio zdefiniowane w

j. angielskim w "The Concise Oxford Dictionary" (COD) i w j. francuskim w "Le Petit Robert"

nie będą zamieszczane w AAP-6.

c. KaŜdorazowo jeśli jest to niezbędne terminy i definicje będą adoptowane bezpośrednio z

publikacji uznanych międzynarodowych organów standaryzacyjnych (np. ISO, IEC, ITU, itp.)

i będą dostosowywane zgodnie z leksykograficznymi konwencjami AAP-6. Numer publikacji i

jej data będą identyfikowały takie terminy i definicje. Dla przykładu, definicja pobrana z ISO

moŜe być identyfikowana jako "ISO 1087-2(2002))", gdzie "ISO 1087-2" jest źródłem,

natomiast "2002" jest rokiem wydania publikacji. JeŜeli zaistnieje potrzeba to Przewodniczący

MCTC przekaŜe prośbę do stosownej organizacji o zgodę na włączenie jej terminologii do

AAP-6.

d. Jedynie te terminy i definicje, które zostały uzgodnione na zasadzie konsensu przez

wszystkie kraje członkowskie NATO, w językach angielskim i francuskim i skoordynowane

przez Biuro Koordynatora Terminologii NATO (ONTC) będą uznane jako "Uzgodnione w

NATO".

e. Terminy i definicje zamieszczone w AAP-6 muszą posiadać klauzulę NATO JAWNE i muszą

być dostępne w Internecie.

SKŁADANIE PROPOZYCJI

4. Terminy i definicje mogą być proponowane przez:

a. Kraj członkowski NATO, Organ Zlecający NATO (TA) lub przez podległe im inne organy,

SC, agencje NATO lub personel NATO.

b. Dowolną organizację w obrębie Dowództwa NATO, jednakŜe propozycja taka musi być

koordynowana przez stosowne Dowództwo Strategiczne (SC).

c. Dowolne dowództwo, organizacje MON i inne instytucje.

NATO/PfP UNCLASSIFIED AAP-6(2005)

NATO/PdP JAWNE

NATO/PfP UNCLASSIFIED

NATO/PdP JAWNE 9

PRZEKAZANIE PROPOZYCJI

5. Wszystkie propozycje powinny być dostarczone do sekretariatu Podkomitetu ds. Terminologii

Wojskowej, Wojskowego Komitetu Normalizacyjnego (WKN) w j. angielskim i/lub w j. francuskim w formacie

opisanym w Aneksie A do Części 1 oryginału. Skoordynowane i opracowane przez Podkomitet ds.

Terminologii Wojskowej (WKN) propozycje będą przekazane na adres ONTC.

OPRACOWANIE PROPOZYCJI

6. Po otrzymaniu propozycji, Przewodniczący MCTC musi stwierdzić, czy spełnia ona podstawowe

kryteria do zamieszczenia jej w AAP-6 i Ŝe nie istnieją Ŝadne niezgodności z juŜ istniejącymi hasłami w bazie

danych Terminologii NATO. JeŜeli powstanie problem, wówczas Przewodniczący odsyła propozycję z

powrotem do składającego propozycję wraz ze stosownymi wyjaśnieniami. JeŜeli propozycja spełnia

podstawowe kryteria i nie występują Ŝadne niezgodności z innymi hasłami w bazie danych Terminologii

NATO, Przewodniczący harmonizuje angielskie i francuskie terminy i definicje propozycji i wprowadza

propozycję do bazy danych Terminologii NATO opatrując ją określeniem "w opracowaniu". Następnie

przesyła propozycję pocztą elektroniczną do wszystkich krajów członkowskich NATO według procedury

ciszy do zatwierdzenia i do SC celem jej skomentowania. Jedynie w przypadku jednomyślnej zgody

wszystkich krajów członkowskich NATO i po skoordynowaniu z ONTC propozycja uznawana jest jako

"Uzgodniona w NATO".

7. Jeśli państwo członkowskie NATO przerwie procedurę ciszy, przewodniczący MCTC dalszą

procedurę uzgadniania terminu i/lub jego definicji terminu prowadzi drogą elektroniczną aŜ do uzyskania

konsensusu. Jeśli konsensus nie zostanie osiągnięty dana propozycja terminu i/lub jego definicji zostaje

włączona do programu obrad najbliŜszej MCTC.

8. Terminy i definicje uzgodnione przez kraje NATO podczas posiedzenia MCTC będą uznane jako

„Uzgodnione w NATO” jeśli procedura ciszy nie zostanie przerwana przez okres 60 dni od daty rozesłania

protokołu z posiedzenia MCTC. Uwagi przesłane przez przedstawicieli SCs i innych organów NATO do

przewodniczącego MCTC przez okres 60 dni są rozsyłane do państw członków NATO.

9. Jeśli propozycja terminu i/lub definicji jest odrzucona przez jakiekolwiek państwo członkowskie i

kompromis jest mało prawdopodobny, propozycja automatycznie jest umieszczana w programie następnej

MCTC. Jeśli nie dojdzie do uzgodnienia podczas posiedzenia następnej MCTC propozycja jest zapisana w

„Wykazie propozycji odrzuconych”.

KOORDYNACJA

10. Przewodniczący MCTC jest odpowiedzialny za ogólną koordynację procesu uzgadniania propozycji

oraz opracowanie sprawozdania dotyczącego statusu poszczególnych propozycji w ramach MCTSP i

przesłanie go do składającego propozycję lub do któregokolwiek z SCs lub krajów na ich prośbę. W dowolnym

momencie istnieje moŜliwość wycofania propozycji. Składający propozycję przygotowuje "Wykaz wycofanych

propozycji" i przekazuje go do MCTC do celów informacyjnych.

CZASOWE OGRANICZENIA UZGADNIANIA PROPOZYCJI

11. Propozycje, które nie zostały uzgodnione przez okres trzech lat, będą przedłoŜone do uzgodnienia

podczas następnej MCTC. MCTC albo odrzuci propozycje albo przedłuŜy okres ich uzgadniania o określony

czas. Jeśli nie uda się uzgodnić propozycji w tym określonym czasie, propozycje automatycznie będą zapisane

w „Wykazie propozycji odrzuconych”.

POSIEDZENIA MCTC

12. Regularne posiedzenia MCTC odbywają się dwa razy w roku. Przewodniczący przygotowuje wstępną

listę propozycji do uzgodnienia, plan posiedzenia i wykaz innych pomocniczych dokumentów oraz przesyła te

materiały do państw członkowskich NATO z 90 dniowym wyprzedzeniem przed datą zwołania MCTC.

NATO/PfP UNCLASSIFIED AAP-6(2005)

NATO/PdP JAWNE

NATO/PfP UNCLASSIFIED

NATO/PdP JAWNE 10

Uaktualnione i uzupełnione o komentarze państw członkowskich materiały, zostają powtórnie rozesłane do

państw członkowskich na czternaście dni przed datą rozpoczęcia konferencji.

13. Regularne posiedzenia MCTC odbywają się przemiennie w Kwaterze Głównej NATO i dowództwie

ACT. Są prowadzone alternatywnie w dwóch oficjalnych językach NATO i tłumaczone symultanicznie z

angielskiego na francuski i francuskiego na angielski.

14. MCTC moŜe się odbyć w ramach posiedzenia specjalnego. Wstępna lista propozycji do

uzgodnienia, plan posiedzenia i wykaz innych pomocniczych dokumentów jest rozsyłany do członków z

trzydziestodniowym wyprzedzeniem przed datą zwołania specjalnego posiedzenia MCTC. Specjalne

posiedzenia MCTC są prowadzone w jednym z dwóch oficjalnych języków NATO i bez zapewnienia

tłumaczeń symultanicznych. Miejscem specjalnych posiedzeń MCTC jest zwykle Kwatera Główna NATO.

NATO/PfP UNCLASSIFIED AAP-6(2005)

NATO/PdP JAWNE

NATO/PfP UNCLASSIFIED

NATO/PdP JAWNE 11

CZĘŚĆ II

A

abac scale / abaque de conversion

A nomogram for obtaining the conversion angle to

apply when plotting great circle bearings on a

Mercator projection. 1/7/73

skala nomogramowa

Nomogram słuŜący do odczytania kąta przekształcenia

stosowany podczas wykreślania namiarów koła

wielkiego w odwzorowaniu Merkatora. >27/10/04

abeam / par le travers

Bearing approximately 090° or 270° degrees relative ;

at right angles to the longitudinal axis of a vehicle.

18/8/98

na trawersie

Azymut wynoszący około 090 względnie 270 stopni;

wykreślony pod kątem prostym do podłuŜnej osi

pojazdu. >5/4/01

abeam replenishment / ravitaillement à couple

The transfer at sea of personnel and/or supplies by

rigs between two or more ships proceeding side by

side. 1/7/80

uzupełnianie zapasów metodą trawersową

Przekazanie zapasów lub osób pomiędzy dwoma lub

wieloma okrętami w morzu, za pomocą odpowiedniego

osprzętu, w sytuacji, kiedy okręty idą burta w burtę.

>27/10/04

abort / avorter

1. To terminate a mission for any reason other

than enemy action. It may occur at any point

after the beginning of the mission and prior to

its completion.

2. To discontinue aircraft take-off or missile

launch. 1/5/73

przerwać

1. Zakończyć misję z innego powodu niŜ działanie

przeciwnika. Komenda moŜe być podana w

dowolnym momencie po rozpoczęciu misji, a przed

jej zakończeniem.

2. Przerwać start statku powietrznego lub

wystrzelenie pocisku. >27/10/04

abrasion / rayure

In photography, a scratch or mark produced

mechanically on an emulsion surface or film base.

1/1/73

zarysowanie

W fotografii, zadrapanie lub znak spowodowany

mechanicznie na powierzchni emulsji lub podłoŜu filmu.

>27/10/04

absolute filter / filtre absolu

A filter capable of cutting off 100 % by weight of solid

particles greater than a stated micron size. 1/1/80

filtr absolutny

Filtr zatrzymujący 100% wagowej zawartości cząstek

stałych, większych od określonej wartości podanej w

mikronach. >4/7/02

absolute height / hauteur absolue

The height of an aircraft directly above the surface or

terrain over which it is flying.: Related term: altitude.

1/7/94

wysokość rzeczywista

Wysokość lotu statku powietrznego mierzona względem

powierzchni terenu, nad którym przelatuje on w danej

chwili. >Termin związany: altitude. 27/10/04

absorbed dose / dose absorbée

The amount of energy imparted by nuclear (or

ionizing) radiation to unit mass of absorbing material.

The unit is the rad. 1/2/73

dawka pochłonięta

Ilość energii przekazana przez promieniowanie jądrowe

(lub jonizujące) pochłonięta przez jednostkową masę

materiału absorbującego. Jednostką dawki pochłoniętej

jest grej (Gy). >7/2/02

acceleration error / erreur d'accélération

An error caused by the deflection of the vertical

reference due to any change in acceleration of the

aircraft. 1/2/73

błąd przyspieszenia

Błąd spowodowany odchyleniem układu odniesienia

pionu w wyniku zmiany przyspieszenia statku

powietrznego. >27/10/04

acceptable product / produit de substitution

One which may be used in place of another for

extended periods without technical advice. Related

terms: emergency substitute; standardized product.

1/2/73

wyrób zastępczy

Wyrób, który moŜe być uŜywany zamiast innego przez

dłuŜszy okres bez konsultacji technicznej. >Terminy

związane: emergency substitute; standardized product.

3/10/02

NATO/PfP UNCLASSIFIED AAP-6(2005)

NATO/PdP JAWNE

NATO/PfP UNCLASSIFIED

NATO/PdP JAWNE 12

acceptance trial / essai à la réception - essai de

recette

A trial carried out by nominated representatives of the

eventual military users of the weapon or equipment to

determine if the specified performance and

characteristics have been met. 1/2/73

odbiór końcowy

Próba przeprowadzana przez wyznaczonych

przedstawicieli przyszłego wojskowego uŜytkownika

uzbrojenia lub sprzętu, w celu stwierdzenia, czy

osiągnięte zostały, dla tego uzbrojenia lub sprzętu,

określone właściwości i charakterystyki. >27/10/04

access procedure / procédure d'accès

Related term: explosive ordnance disposal

procedures. 9/1/96

procedura dostępu

>Termin związany: explosive ordnance disposal

procedures. 26/2/98

accuracy of fire / justesse de tir

The precision of fire expressed by the closeness of a

grouping of shots at and around the centre of the

target. 1/10/84

celność

Precyzja strzelania wyraŜana odległością grupowania

się trafień w środku i wokół środka celu. >27/10/04

acknowledgement / aperçu

A message from the address informing the originator

that his communication has been received and is

understood. 1/1/74

potwierdzenie

Informacja, przekazywana przez adresata, informująca

nadawcę, Ŝe jego wiadomość została odebrana i

zrozumiana. >26/2/98

acknowledgement signal / signal d'accusé de

réception

A signal sent to indicate that a message has been

received properly. 9/5/00

sygnał potwierdzenia

Sygnał wysłany w celu potwierdzenia poprawnego

odbioru wiadomości. >5/4/01

aclinic line / équateur magnétique - ligne aclinique

Preferred term: magnetic equator. 1/2/73

równik magnetyczny, aklina

>Termin zalecany: magnetic equator. 26/2/98

acoustic circuit / mise de feu acoustique

A circuit which responds to the acoustic field of a

target. Related term: mine. 2/5/95

obwód akustyczny

Obwód, który reaguje na pole akustyczne generowane

przez cel. >Termin związany: mine. 11/1/01

acoustic intelligence / renseignement acoustique

Intelligence derived from the collection and

processing of acoustic phenomena. 1/11/86

rozpoznanie akustyczne

Rozpoznanie prowadzone na podstawie rejestrowania i

analizy zjawisk akustycznych. >5/7/01

acoustic mine / mine acoustique

A mine with an acoustic circuit which responds to the

acoustic field of a ship or sweep. Related term: mine.

1/8/76

mina akustyczna

Mina wyposaŜona w układ akustyczny, który reaguje na

pole akustyczne generowane przez okręt lub trał.

>Termin związany: mine. 27/10/04

acoustic minehunting / chasse aux mines acoustique

The use of a sonar to detect mines or mine-like

objects which may be on or protruding from the sea

bed, or buried. 1/11/75

akustyczne poszukiwanie min

Wykorzystanie sonaru do wykrywania min lub obiektów

mino podobnych, które leŜą na dnie morskim, wystają z

niego lub są w nim zakopane. >27/10/04

acoustic warfare / guerre acoustique

In an underwater environment, the use of acoustic

energy to provoke, exploit, restrict or prevent hostile

use of the acoustic spectrum and the implementation of

any measures taken to restrict its use to friendly forces.

Related terms: acoustic warfare countercountermeasures;

acoustic warfare countermeasures ;

acoustic warfare support measures. 13/12/99

walka akustyczna

Stosowanie energii akustycznej w środowisku

podwodnym w celu sprowokowania, wykorzystania,

ograniczenia lub uniemoŜliwienia uŜycia widma

akustycznego przez przeciwnika, a takŜe zastosowanie

wszelkich środków w celu ograniczenia generowania

emisji szkodliwych dla sił własnych. >Terminy związane:

acoustic warfare counter-countermeasures; acoustic

warfare countermeasures ; acoustic warfare support

measures. 8/2/01

acoustic warfare counter-countermeasures / contrecontre-

mesures de guerre acoustique

przeciwdziałanie akustyczne

NATO/PfP UNCLASSIFIED AAP-6(2005)

NATO/PdP JAWNE

NATO/PfP UNCLASSIFIED

NATO/PdP JAWNE 13

contre-mesures de guerre acoustique

In an underwater environment, those actions taken to

ensure effective friendly use of the acoustic spectrum

by countering hostile acoustic warfare measures.

Acoustic warfare counter-countermeasures involve

anti-acoustic warfare support measures and antiacoustic

warfare countermeasures, and may not

involve underwater acoustic emissions. Related terms:

acoustic warfare; acoustic warfare countermeasures;

acoustic warfare support measures. 13/12/99

Działania podejmowane w środowisku podwodnym w

celu przeciwdziałania lub ograniczenia wykorzystania

widma akustycznego przez siły przeciwnika.

Przeciwdziałanie akustyczne obejmuje celową emisję

podwodnych fal akustycznych w celu dezinformacji lub

zakłócania. >Terminy związane: acoustic warfare;

acoustic warfare counter-countermeasures; acoustic

warfare support measures. 8/2/01

acoustic warfare support measures / mesures de

soutien de la guerre acoustique

In an underwater environment, actions taken to search

for, intercept, locate, record and analyze radiated

acoustic energy for the purpose of exploiting such

radiation. The use of acoustic warfare support

measures involves no intentional underwater acoustic

emission and is generally not detectable by hostile

forces. Related terms: acoustic warfare; acoustic

warfare countermeasures; acoustic warfare countercountermeasures.

13/12/99

wsparcie walki akustycznej

Działania podejmowane w środowisku podwodnym

polegające na poszukiwaniu, przechwytywaniu,

lokalizowaniu, rejestrowaniu i analizowaniu

generowanej w wodzie energii akustycznej w celu

wykorzystania tego typu emisji. Wsparcie walki

akustycznej nie obejmuje celowej podwodnej emisji fal

akustycznych i jest zazwyczaj niewykrywalne przez

przeciwnika. >Terminy związane: acoustic warfare;

acoustic warfare countermeasures; acoustic warfare

counter-countermeasures. 8/2/01

action information centre / centre d'information de

combat

Preferred term: combat information centre. 1/3/73

centrum informacji bojowej

>Termin zalecany: combat information centre. >26/2/98

activate / activer

In military administration, to make active by official

order a previously established military organization so

that it can function in its assigned capacity. 13/12/99

powołać do działania

W administracji wojskowej, aktywować oficjalnym

rozkazem wcześniej ustanowioną strukturę wojskową

tak, aby mogła funkcjonować zgodnie ze swoim

przeznaczeniem. >5/4/01

active defense / défense active

Active measures taken against enemy forces to

prevent, nullify or reduce the effectiveness of any

form of enemy attack. Related term: passive defence.

25/1/05

obrona aktywna

Działania podejmowane przeciwko siłom przeciwnika w

celu zapobieŜenia, uniemoŜliwienia lub ograniczenia

skuteczności jakiegokolwiek ataku przeciwnika.

>Termin związany: passive defenence. 24/5/05.

activation detector / détecteur de neutrons par

activation

A device used to determine neutron flux or density by

virtue of the radioactivity induced in it as a result of

neutron capture. 1/2/73

detektor aktywacyjny

Urządzenie słuŜące do określenia wielkości lub gęstości

strumienia neutronów na podstawie wzbudzonej w nim

promieniotwórczości powstałej w wyniku wychwytu

neutronów. >4/7/02

active / actif(ve)

In surveillance, an adjective applied to actions or

equipments which emit energy capable of being

detected. 1/11/75

aktywny

W rozpoznaniu, przymiotnik określający czynności lub

wyposaŜenie emitujące energię dającą się wykryć.

>27/10/04

active air defence / défense aérienne active

Direct defensive action taken to nullify or reduce the

effectiveness of hostile air action. It includes such

measures as the use of aircraft, air defence weapons,

weapons not used primarily in an air defence role and

electronic warfare. Related term: air defence. 1/11/86

aktywna obrona powietrzna

Bezpośrednie działania obronne podejmowane w celu

uniemoŜliwienia lub zmniejszenia skuteczności działań

powietrznych przeciwnika. Obejmuje takie środki jak

uŜycie statków powietrznych, broni przeciwlotniczej i

innej oraz walkę elektroniczną. >Termin związany: air

defence. 27/10/04

active defence / défense active

Active measures taken against enemy forces to

obrona aktywna

Działania podejmowane przeciwko siłom przeciwnika w

NATO/PfP UNCLASSIFIED AAP-6(2005)

NATO/PdP JAWNE

NATO/PfP UNCLASSIFIED

NATO/PdP JAWNE 14

prevent, nullify or reduce the effectiveness of any

form of enemy attack. Related term: passive

defence.25/1/05

celu zapobieŜenia, uniemoŜliwienia lub ograniczenia

skuteczności jakiegokolwiek ataku przeciwnika. Termin

związany: passive defence. >24/05/05

active electronic protective measures / mesures de

protection électronique actives

Detectable measures, such as altering transmitter

parameters as necessary, to ensure effective friendly

use of the electromagnetic spectrum. Related terms:

electronic protective measures; passive electronic

protective measures. 20/11/96

aktywne przedsięwzięcia obrony elektronicznej

Wykrywalne przedsięwzięcia, takie jak zmiana w razie

potrzeby parametrów nadajnika w celu zapewnienia

skutecznego uŜycia własnego widma promieniowania

elektromagenetycznego. >Terminy związane: electronic

protective measures; passive electronic protective

measures. 22/9/99

active homing guidance / guidage actif

A system of homing guidance wherein both the

source for illuminating the target, and the receiver for

detecting the energy reflected from the target as the

result of illuminating the target, are carried within the

missile. Related term: homing guidance. 1/2/73

aktywne samonaprowadzanie

System samonaprowadzania, w którym zarówno źródło

oświetlające cel jak i odbiornik wykrywający energię

odbitą od celu w rezultacie jego oświetlenia, są

umieszczone w pocisku. >Termin związany: homing

guidance. 27/10/04

active material / matière fissile

Material, such as plutonium and certain isotopes of

uranium, which is capable of supporting a fission

chain reaction. 1/2/73

materiał aktywny

Materiał, taki jak pluton i niektóre izotopy uranu,

podtrzymujący łańcuchową reakcję rozszczepienia.

>7/3/02

active mine / mine à dispositif actif

A mine actuated by the reflection from a target of a

signal emitted by the mine. Related term: passive

mine. 1/11/94

mina aktywna

Mina aktywizowana przez sygnał własny odbity od celu.

>Termin związany: passive mine. 16/11/00

active public information policy / attitude active en

matière d'information publique

A policy which dictates that attempts will be made to

stimulate media/public interest about an issue or

activity for the purpose of informing the public.

Interest may be stimulated by press advisories, news

releases, personal contacts, press conferences or

other forms of public presentation. Related term:

passive public information policy. 1/11/90

aktywna polityka informacyjna

Polityka informacyjna nakazująca aktywne

oddziaływanie na środki masowego przekazu w celu

zainteresowania opinii publicznej danym wydarzeniem

lub sytuacją. Obejmuje wykorzystanie wielu środków i

technik przekazu, między innymi kontaktów osobistych,

komunikatów prasowych, oświadczeń dla prasy,

konferencji prasowych i innych form prezentacji

publicznych. >Termin związany: passive public

information policy. 27/10/04

actual ground zero / point zéro réel

The point on the surface of the earth at, or vertically

below or above, the centre of an actual nuclear

detonation. Related terms: desired ground zero;

ground zero. 1/9/81

rzeczywisty punkt zerowy

Punkt na powierzchni ziemi będący centrum

rzeczywistego wybuchu jądrowego albo rzutem

pionowym centrum wybuchu połoŜonego nad lub pod

powierzchnią ziemi. >Terminy związane: desired ground

zero; ground zero. 10/1/02

actuate / déclencher

To operate a firing mechanism by an influence or a

series of influences in such a way that all the

requirements of the mechanism for firing or for

registering a target count are met. 9/1/96

pobudzenie, aktywacja

Uruchomienie mechanizmu odpalającego poprzez

jeden czynnik lub szereg czynników tak, aby zostały

spełnione wszystkie wymagania mechanizmu

odpalającego lub rejestrującego. >16/11/00

actuator / servocommande

A mechanism that furnishes the force required to

displace a control surface or other control element.

1/1/80

mechanizm napędzający

Mechanizm zapewniający siłę konieczną do

przemieszczenia powierzchni sterowych lub innego

elementu sterującego. >26/2/98

acute radiation dose / dose d'irradiation aiguë

Total ionising radiation dose received at one time and

ostra dawka promieniowania

Dawka promieniowania jonizującego pochłonięta

NATO/PfP UNCLASSIFIED AAP-6(2005)

NATO/PdP JAWNE

NATO/PfP UNCLASSIFIED

NATO/PdP JAWNE 15

over a period so short that biological recovery cannot

occur. Related term: chronic radiation dose. 1/3/79

jednorazowo i w krótkim czasie powodująca skutki

biologiczne, których organizm nie jest w stanie

zregenerować. >Termin związany: chronic radiation

dose.7/3/02

add / plus loin

In artillery and naval fire support, a correction used by

an observer/spotter to indicate that an increase in

range along a spotting line is desired. 1/9/74

wydłuŜenie ognia

Przy wsparciu ogniowym artylerii lądowej i morskiej,

korekta wprowadzana przez obserwatora oznaczająca,

Ŝe konieczne jest zwiększenie zasięgu ostrzału wzdłuŜ

linii obserwacji. >27/10/04

additional military layer / couche militaire

additionnelle

A unified range of digital geospatial data products

designed to satisfy the totality of NATO nonnavigational

maritime defence requirements.

dodatkowe warstwy wojskowe

Zunifikowany zbiór cyfrowych produktów danych

geoprzestrzennych, zaprojektowany w celu spełnienia

wszystkich, nie nawigacyjnych wymagań obrony

morskiej NATO. >29/9/05

ad hoc movement / mouvement improvisé

A movement which may occur at any time, for which

necessary or appropriate planning data is not yet

available. This movement will be partially or fully

planned as soon as the required information has been

provided. Related terms: fully planned movement;

partially planned movement. 1/11/90

przemieszczenie improwizowane

Przemieszczenie, które moŜe być przeprowadzone w

dowolnym czasie, dla zaplanowania którego brak jest

niezbędnych i stosownych danych. To przemieszczenie

będzie planowane częściowo lub całkowicie

natychmiast po otrzymaniu wymaganych informacji.

>Terminy związane: fully planned movement; partially

planned movement. 27/10/04

adjust fire / 1. prêt à régler; 2. réglage

In artillery and naval fire support:

1. A method of control transmitted in the call for fire

by the observer or spotter to indicate that he will

control the adjustment.

2. An order or request to initiate an adjustment of

fire. 1/9/74

koryguj ogień

Przy wsparciu ogniowym artylerii lądowej i morskiej:

1. Metoda kontroli przekazywania danych przez

obserwatora podczas prowadzenia ognia po

wyznaczeniu go do korygowania ognia.

2. Rozkaz lub zarządzenie do rozpoczęcia

korygowanie ognia. >27/10/04

adjustment of fire / ajustage observé de tir - réglage

observé de tir

Process used in artillery and naval fire to obtain

correct bearing, range and height of burst (if time

fuzes are used) when engaging a target by observed

fire. Related term: spot. 1/2/73

korygowanie ognia

Proces stosowany przy prowadzeniu ognia artylerii

lądowej i morskiej słuŜący uzyskaniu właściwych

azymutów, zasięgu i wysokości (jeśli uŜywane są

zapalniki czasowe) wybuchu gdy nawiązywany jest

kontakt bojowy z celem przy uŜyciu ostrzału

obserwowanego. >Termin związany: spot. 26/2/98

administration / administration

1. The management and execution of all military

matters not included in tactics and strategy.

2. The internal management of units. 29/5/02

administracja

1. Zarządzanie i wykonywanie wszystkich

przedsięwzięć związanych z funkcjonowaniem

wojska, a nie będących częścią taktyki i strategii.

2. Wewnętrzne zarządzanie jednostkami. >12/2/03

administrative chain of command / voie

administrative

The normal chain of command for administration.

Related terms: chain of command; operational chain

of command. 1/6/84

struktura administracji wojskowej

Typowa struktura wykorzystywana w administrowaniu.

>Terminy związane: chain of command; operational

chain of command. 17/11/04

administrative control / contrôle administratif

Direction or exercise of authority over subordinate or

other organizations in respect to administrative

matters such as personnel management, supply,

services, and other matters not included in the

operational missions of the subordinate or other

administrowanie

Realizacja funkcji kierowania lub sprawowanie władzy

nad organizacjami podległymi lub innymi w zakresie

spraw administracyjnych, takich jak personalne,

zaopatrzeniowe, usługowe oraz innych aspektów nie

objętych zadaniami operacyjnymi tych organizacji.

NATO/PfP UNCLASSIFIED AAP-6(2005)

NATO/PdP JAWNE

NATO/PfP UNCLASSIFIED

NATO/PdP JAWNE 16

organizations. Related terms: command; control; full

command; operational command; operational control.

1/4/71

>Terminy związane: command; control; full command;

operational command; operational control. 17/11/04

administrative escort / escorteur administratif

A warship or merchant ship under naval control,

carrying a convoy commodore and his staff, serving

as a platform for simultaneous communication with an

operational control authority and a coastal convoy.

1/10/78

eskorta administracyjna

Statek cywilny przekazany w podporządkowanie

marynarce wojennej lub okręt z zaokrętowanym

komodorem konwoju i jego sztabem, zapewniający

jednoczesną łączność pomiędzy dowództwem

sprawującym kontrolę operacyjną a konwojem.

>15/12/04

Administrative loading / chargement administratif

A loading system which gives primary consideration

to achieving maximum utilization of troops and cargo

space without regard to tactical considerations.

Equipment and supplies must be unloaded and sorted

before they can be used. Synonym "commercial

loading". 1/2/73

załadunek efektywny

System załadunku, który słuŜy przede wszystkim

osiągnięciu maksymalnego wykorzystania przestrzeni

pasaŜerskiej i ładunkowej bez uwzględnienia

uwarunkowań taktycznych. Sprzęt i zaopatrzenie muszą

być przed ich uŜyciem rozładowane i posortowane.

>Synonim: „commercial loading”. 17/11/04

administrative movement / mouvement administratif

A movement in which troops and vehicles are

arranged to expedite their movement and conserve

time and energy when no enemy interference, except

by air, is anticipated. 1/2/73

przemieszczenie efektywne

Przerzut w czasie, którego wojska i pojazdy są tak

uporządkowane, aby przyśpieszyć ich przerzut,

zaoszczędzić czas i energię, gdy nie przewiduje się

działań przeciwnika, za wyjątkiem napadu

powietrznego. >17/11/04

administrative order / ordre administratif

An order covering traffic, supplies, maintenance,

evacuation, personnel and other administrative

details. 1/2/73

rozkaz administracyjny

Rozkaz zawierający szczegóły dotyczące komunikacji

wojskowej, zasobów osobowych, zaopatrzenia,

eksploatacji, ewakuacji i innych spraw

administracyjnych. >17/11/04

administrative plan / plan administratif et logistique

A plan, normally relating to and complementing the

operation plan or order, which provides information

and instructions covering the logistic and

administrative support of the operation. 1/9/81

plan administracyjno-logistyczny

Plan, zwykle odnoszący się do planu lub rozkazu

operacyjnego stanowiący jego uzupełnienie,

zawierający informacje i instrukcje dotyczące

logistycznego i administracyjnego zabezpieczenia

działań. >17/11/04

advance force / force d'avant-garde

A temporary organization within the amphibious task

force which precedes the main body to the objective

area. Its function is to participate in preparing the

objective for the main assault by conducting such

operations as reconnaissance, seizure of supporting

positions, minesweeping, preliminary bombardment,

underwater demolitions, and air support. 1/6/81

siły wysunięte

Tymczasowe ugrupowanie wydzielone z zadaniowych

sił desantu morskiego poprzedzające wejście sił

głównych do rejonu działań. Jego zadaniem jest udział

w przygotowaniu głównego uderzenia poprzez

prowadzenie takich działań jak: rozpoznanie, zdobycie

pozycji do wsparcia, działania przeciwminowe, ogniowe

przygotowanie lądowania desantu, wykonywanie

przejść w zaporach i wsparcie z powietrza. >15/12/04

advance to contact / marche à l'ennemi

An offensive operation designed to gain or

re-establish contact with the enemy. Related term:

approach march. 1/10/78

nawiązanie kontaktu

Działania ofensywne w celu nawiązania lub odtworzenia

kontaktu z przeciwnikiem. >Termin związany: approach

march. 17/11/04

advanced aerodrome / aérodrome avancé

An aerodrome, usually having minimum facilities, in or

near an objective area. Related term: aerodrome.

20/11/96

lotnisko wysunięte

Lotnisko znajdujące się w rejonie celu lub w jego

pobliŜu mające podstawowe instalacje. >Termin

związany: aerodrome. 17/11/04

NATO/PfP UNCLASSIFIED AAP-6(2005)

NATO/PdP JAWNE

NATO/PfP UNCLASSIFIED

NATO/PdP JAWNE 17

advanced base / base avancée

A base located in or near a theatre of operations whose

primary mission is to support military operations. 1/3/81

baza wysunięta

Baza znajdująca się w/lub w pobliŜu teatru działań, której

podstawowym zadaniem jest wsparcie działań militarnych.

>17/11/04

advanced fleet anchorage / mouillage avancé de

flotte

A secure anchorage for a large number of naval

vessels, mobile support units and auxiliaries located

in or near a theatre of operations. Related term:

emergency anchorage. 1/2/73

wysunięte kotwicowisko floty

Zabezpieczone kotwicowisko dla duŜej liczby okrętów,

mobilnych jednostek wsparcia i jednostek

pomocniczych, umiejscowione w/lub w pobliŜu teatru

działań. >Termin związany: emergency anchorage.

15/12/04

advanced guard / avant-garde

The leading element of an advancing force. The

primary mission is to insure the uninterrupted advance

of the main body. It has the following functions:

a. To find and exploit gaps in the enemy's

defensive syste;

b. To prevent the main body of the advancing

force running blindly into enemy opposition.

c. To clear away minor opposition or, if major

opposition is met, to cover the deployment of

the main body. Related term: main guard.

1/2/73

awangarda

Czołowy element ugrupowania przemieszczających się

sił. Jego głównym zadaniem jest zabezpieczenie

niezakłóconego ruchu sił głównych. Do jego zadań

naleŜy:

a. Odnajdywanie i wykorzystywanie luk w systemie

obrony przeciwnika.

b. Zapobieganie nieoczekiwanemu zetknięciu się sił

głównych z przeciwnikiem.

c. Likwidacja oporu przeciwnika, a w przypadku

silnego oporu, zabezpieczenie rozwinięcia sił

głównych >Termin związany: main guard. 15/12/04

adversary / adversaire

A party acknowledged as potentially hostile to a

friendly party and against which the use of force may

be envisaged. 14/10/02

przeciwnik

Strona uznana za potencjalnie wrogą, przeciwko której

dopuszcza się uŜycie siły. >16/1/03

advisory area / région à service consultatif

A designated area within a flight information region

where air traffic advisory service is available. 1/2/73

rejon konsultacji lotniczej

Obszar wyznaczony w rejonie informacji lotniczej, w

którym dostępna jest doradcza słuŜba ruchu lotniczego.

>17/11/04

advisory control / contrôle consultatif

A mode of control under which the aircraft

commander selects his own speed, altitude and

heading, and has freedom of action to accomplish the

assigned task. The aircraft control unit will inform the

aircraft of the current tactical picture and provide

adequate warnings of hazards affecting aircraft

safety. 1/11/75

doradcze kierowanie ruchem statków powietrznych

Tryb kontroli, w ramach której dowódcy statków

powietrznych sami określają ich prędkość, wysokość i

kurs oraz mają swobodę w podejmowaniu działań

związanych z wykonaniem wyznaczonych zadań.

Jednostka kontroli lotu będzie informowała dowódców

statków powietrznych o aktualnej sytuacji taktycznej i

będzie ostrzegała ich o zagroŜeniach dla

bezpieczeństwa statku powietrznego. >17/11/04

aerial picket / avion piquet-radar

Preferred term: air picket. 1/8/76

posterunek powietrzny

>Termin zalecany: air picket. 26/2/98

aerial reconnaissance / reconnaissance aérienne

Preferred term: air reconnaissance 1/3/81

rozpoznanie powietrzne

>Termin zalecany: air reconnaissance. 26/2/98

aerodrome / aérodrome

An area prepared for the accommodation (including

any buildings, installations and equipment), landing

and take-off of aircraft. Related terms: advanced

aerodrome; air strip; air traffic; alternate aerodrome;

diversion aerodrome; landing area; landing site; main

aerodrome; redeployment aerodrome. Synonym

"airfield". 1/10/01

lotnisko

Obszar (obejmujący budynki, instalacje i urządzenia)

przygotowany do przechowywania, lądowania i startu

statków powietrznych. >Terminy związane: advanced

aerodrome; air strip; air traffic; alternate aerodrome;

diversion aerodrome; landing area; landing site; main

aerodrome; redeployment aerodrome. Synonim: airfield.

16/1/03

NATO/PfP UNCLASSIFIED AAP-6(2005)

NATO/PdP JAWNE

NATO/PfP UNCLASSIFIED

NATO/PdP JAWNE 18

aerodrome damage repair / réparation des dégâts

subis par un aérodrome

The range of activities required to restore the

operational capability of an aerodrome after

non-nuclear attack, including:

a. Reconnaissance to assess the damage and

essential recuperative work.

b. Explosive ordnance disposal.

c. Restoration of minimum operating surfaces,

including aircraft manoeuvring areas and access

tracks.

d. Restoration of services and facilities essential for

the conduct of air operations. Synonim "ADR".

3/8/98

usuwanie zniszczeń lotniskowych

Zakres działań wymaganych w celu przywrócenia

zdolności operacyjnej lotniska po ataku konwencjonalnym,

obejmujący:

a. Rozpoznanie prowadzone w celu oceny uszkodzeń

i wymaganych zasadniczych prac remontowych.

b. Usunięcie niewybuchów i niewypałów.

c. Remont minimalnej powierzchni operacyjnej,

obejmującej rejony manewrowania statków

powietrznych i drogi dojazdowe statków

powietrznych.

d. Odtworzenie zdolności działania słuŜb i urządzeń

niezbędnych do prowadzenia operacji

powietrznych. >Synonim: „ADR”. 17/11/04

aerodrome traffic / circulation d'aérodrome

1. All traffic on the manoeuvring area of an

aerodrome

2. All aircraft flying in the vicinity of an aerodrome.

Related term: air traffic. 1/10/01

1. naziemny ruch lotniczy; 2. ruch lotniczy w rejonie

lotniska

1. Wszelki ruch odbywający się w rejonie

manewrowym lotniska.

2. Wszelkie statki powietrzne przelatujące w pobliŜu

lotniska. >Termin związany: air traffic. 17/11/04

aerodynamic missile / missile aérodynamique

A missile which uses aerodynamic forces to maintain

its flight path. Related terms: ballistic missile; guided

missile. 1/11/94

pocisk aerodynamiczny

Pocisk wykorzystujący siły aerodynamiczne w celu

utrzymania własnego toru lotu. >Terminy związane:

ballistic missile; guided missile. 17/11/04

aeromedical evacuation / évacuation sanitaire

aérienne

The movement of patients to and between medical

treatment facilities by air transportation. 1/2/73

lotnicza ewakuacja medyczna

Transport pacjentów do ośrodków pomocy medycznej

oraz pomiędzy nimi z wykorzystaniem środków

transportu lotniczego. >17/11/04

aeromedical evacuation control centre / centre de

contrôle des évacuations sanitaires aériennes

The control facility established by the commander of

an air transport division, air force, or air command. It

operates in conjunction with the command movement

control centre and coordinates overall medical

requirements with airlift capability. It also assigns

medical missions to the appropriate aeromedical

evacuation elements in the system and monitors

patient movement activities. 1/2/73

centrum kontroli lotniczej ewakuacji medycznej

Ośrodek kierowania ustanowiony przez szefa komórki

transportu lotniczego, dowódcę sił powietrznych lub

dowództwo sił powietrznych. Działa w połączeniu z

centrum kierowania ruchem wojsk i koordynuje wszelkie

zapotrzebowania na ewakuację medyczną stosownie

do posiadanych moŜliwości transportu lotniczego.

Przydziela równieŜ zadania właściwym komórkom

lotniczej ewakuacji medycznej funkcjonującym w

systemie oraz monitoruje działalność związaną z

transportem pacjentów. >17/11/04

aeromedical evacuation coordinating officer / officier

régulateur d'évacuations sanitaires aériennes

An officer of an originating, in-transit, or destination

medical facility/ establishment who coordinates

aeromedical evacuation activities of the

facility/establishment. 1/2/73

koordynator lotniczej ewakuacji medycznej

Osoba funkcyjna wysyłającego, tranzytowego lub

docelowego punktu lub ośrodka medycznego,

koordynujący przedsięwzięcia związane z lotniczą

ewakuacją medyczną. >17/11/04

aeromedical evacuation operations officer / officier

responsable des opérations d'évacuations sanitaires

aériennes

An officer of the airlift force or command who is

responsible for activities relating to planning and

directing aeromedical evacuation operations,

maintaining liaison with medical airlift activities

concerned, operating an aeromedical evacuation

control centre, and otherwise coordinating aircraft and

oficer odpowiedzialny za lotniczą ewakuację medyczną

Osoba funkcyjna sił transportu powietrznego lub

dowództwa odpowiedzialna za przedsięwzięcia

związane z planowaniem i kierowaniem operacjami

medycznej ewakuacji lotniczej, utrzymująca łączność z

ośrodkami medycznego transportu powietrznego,

kierująca centrum kontroli lotniczej ewakuacji

medycznej i wszelkimi innymi przedsięwzięciami.

>17/11/04

NATO/PfP UNCLASSIFIED AAP-6(2005)

NATO/PdP JAWNE

NATO/PfP UNCLASSIFIED

NATO/PdP JAWNE 19

patient movements. 1/2/73

aeromedical evacuation system / chaîne

d'évacuations sanitaires aériennes

A system which provides:

a. control of patient movement by air transport;

b. specialized medical attendants and equipment

for in-flight medical care;

c. facilities on, or in the vicinity of, air strips and

airbases, for the limited medical care of intransit

patients entering, en route via, or leaving the

system;

d. communication with destination and en route

medical facilities concerning patient airlift

movements. 1/2/73

system lotniczej ewakuacji medycznej

System zapewniający:

a. Kierowanie przemieszczaniem pacjentów za

pomocą transportu powietrznego;

b. Wyspecjalizowany personel i wyposaŜenie

zapewniające opiekę medyczną w czasie lotu;

c. Odpowiednie obiekty, umieszczone w sąsiedztwie

pasów startowych, baz lotniczych,

zabezpieczające podstawową opiekę medyczną

dla pacjentów wprowadzanych do system,

pacjentów tranzytowych lub pacjentów

opuszczających system;

d. Łączność z docelowymi ośrodkami medycznymi i

etapowymi w czasie transportu lotniczego

pacjentów. >17/11/04

aeronautical chart / carte aéronautique

A chart specifically designed to meet air navigation

requirements. Related terms: aeronautical plotting

chart; aeronautical topographic chart; map. 1/11/91

lotnicza mapa nawigacyjna

Mapa specjalnie przystosowana do wymagań nawigacji

lotniczej. >Terminy związane: aeronautical plotting

chart; aeronautical topographic chart; map. 17/11/04

aeronautical information overprint / surimpression

d'informations aéronautiques

Additional information which is printed or stamped on

a map or chart for the specific purpose of air

navigation. 1/2/73

nadruk informacji lotniczych

Dodatkowe informacje nadrukowane lub naniesione na

mapę przeznaczone do specyficznych celów nawigacji

lotniczej. >17/11/04

aeronautical plotting chart / carte de tracé de route

aéronautique

A chart designed for the graphical processes of

navigation. Related terms: aeronautical chart;

aeronautical topographic chart; map. 1/10/84

mapa wyznaczonych tras lotniczych

Mapa przeznaczona do graficznych metod nawigacji.

>Terminy związane: aeronautical chart; aeronautical

topographic chart; map. 17/11/04

aeronautical topographic chart / carte topographique

aéronautique

A representation of features of the surface of the

earth, designed primarily as an aid to visual or radar

navigation, which shows selected terrain, cultural or

hydrographic features and supplementary

aeronautical information. Related terms: aeronautical

chart; aeronautical plotting chart; map. 1/2/73

lotnicza mapa topograficzna

Mapa przedstawiająca ukształtowanie powierzchni

ziemi, przeznaczona głównie do pomocy przy

prowadzeniu nawigacji wzrokowej lub radarowej

przedstawiająca wybrany teren, obiekty kulturowe lub

hydrograficzne oraz dodatkowe lotnicze informacje

nawigacyjne. >Terminy związane: aeronautical chart;

aeronautical plotting chart; map. 17/11/04

aeropause / aéropause

Region in which functional effects of the atmosphere

on man and aircraft cease to exist. 1/2/73

dziura powietrzna

Obszar, w którym zanika oddziaływanie atmosfery na

funkcje człowieka i statku powietrznego. >17/11/04

afloat support / soutien logistique à la mer

A form of logistic support outside the confines of a

harbour in which fuel, ammunition and supplies are

provided for operating forces either underway or at

anchor. 1/12/74

wsparcie logistyczne na morzu

Forma wsparcia logistycznego realizowana poza

granicami portu, polegająca na tym, Ŝe paliwo, amunicja

i inne zapasy przekazywane są siłom w czasie przejścia

morzem lub stojącym na kotwicy. >15/12/04

afterburning / postcombustion

1. The characteristic of some rocket motors to burn

irregularly for some time after the main burning

and thrust has ceased.

2. The process of fuel injection and combustion in

the exhaust jet of a turbojet engine (aft or to the

dopalanie

1. Cecha charakteryzująca niektóre silniki rakietowe,

polegająca na nieregularnym spalaniu paliwa

odbywającym się okresowo, po zaniku głównego

spalania paliwa i ciągu.

2. Proces wtrysku paliwa i spalania w strumieniu

NATO/PfP UNCLASSIFIED AAP-6(2005)

NATO/PdP JAWNE

NATO/PfP UNCLASSIFIED

NATO/PdP JAWNE 20

rear of the turbine). 1/2/73 wylotowym silnika turboodrzutowego (za lub w

części końcowej turbiny). >17/11/04

after-flight inspection / vérification après le vol

General examination after flight for obvious defects,

correction of defects reported by aircraft crews,

replenishment of consumable or expendable stores,

and securing aircraft. Synonym: post flight inspection.

1/2/73

przegląd polotowy

Ogólny przegląd statku powietrznego dokonywany po

wykonanym locie, w celu wykrycia widocznych

uszkodzeń, usunięcia niesprawności i uszkodzeń

zgłaszanych przez załogę, uzupełnienia zuŜytych

materiałów i części jednorazowego uŜytku oraz jego

zabezpieczenia. >Synonim: post flight inspection.

17/11/04

agency / organisme de renseignement

In intelligence usage, an organization or individual

engaged in collecting and/or processing information.

Related term: agent; intelligence cycle; source.

Synonym: collection agency. 1/9/81

agencja, agentura

W wywiadzie, organizacja lub osoba zatrudniona przy

zbieraniu i/lub przetwarzaniu informacji. >Terminy

związane: agent; intelligence cycle; source. Synonim:

collection agency. 5/7/01

agent / agent

In intelligence usage, one who is recruited, trained,

controlled and employed to obtain and report

information. Related terms: agency; source. 1/9/81

agent

W wywiadzie, osoba zwerbowana, wyszkolona,

kierowana i zatrudniona w celu zbierania i

przekazywania informacji. >Terminy związane: agency;

source. 5/7/01

age of moon / âge de la lune

The elapsed time, usually expressed in days, since

the last new moon. 1/2/73

wiek księŜyca

Czas od ostatniego nowiu KsięŜyca wyraŜany

zazwyczaj w dobach. >17/11/04

agonic line / ligne agonale

A line drawn on a map or chart joining points of zero

magnetic declination for a specified year date. 1/2/74

linia zerowych deklinacji, agona

Linia kreślona na mapie, łącząca punkty o zerowej

deklinacji magnetycznej, wyznaczona dla określonej

daty. 15/12/04

agreed point / repère convenu

A predetermined point on the ground, identifiable from

the air, and used when aircraft assist in fire

adjustment. 1/2/73

uzgodniony punkt

Uprzednio określony punkt na powierzchni ziemi,

moŜliwy do zidentyfikowania z powietrza,

wykorzystywany przez statek powietrzny do

korygowania ognia. >17/11/04

airborne /1. 2. 3. aéroporté; 4. de bord; 5. en vol

Adjective used to describe the following:

1. Troops specially trained to carry out

operations, either by paradrop or air landing,

following an air movement. Related terms:

airborne force; airborne operation; air-portable;

air-transportable; operation; paradrop.

2. Materiel specially designed for airborne troops.

3. Aeronautical equipment used to accomplish a

particular mission.

4. Items forming an integral part of an aircraft.

5. The state of an aircraft from the instant it

becomes entirely sustained by air until it

ceases to be so sustained. 1/10/01

1., 2. powietrznodesantowy; 3. powietrzny; 4. lotniczy; 5.

wykonujący lot

Przymiotnik opisujący:

1. Wojska specjalnie wyszkolone do prowadzenia

działań (tak po przerzuceniu drogą powietrzną, jak

i desantowaniu na spadochronach lub

desantowaniu z pokładu po przyziemieniu.

>Terminy związane: airborne force; airborne

operation; air-portable; air-transportable; operation;

paradrop

2. Uzbrojenie i sprzęt przeznaczony dla wojsk

powietrzno-desantowych.

3. Sprzęt lotniczy uŜywany do wykonania

określonego zadania.

4. Przedmioty stanowiące integralną część statku

powietrznego.

5. Stan statku powietrznego znajdującego się w

powietrzu w czasie działania na niego siły nośnej.

>11/1/01

airborne alert / alerte en vol dyŜurowanie w powietrzu

NATO/PfP UNCLASSIFIED AAP-6(2005)

NATO/PdP JAWNE

NATO/PfP UNCLASSIFIED

NATO/PdP JAWNE 21

A state of aircraft readiness wherein combat-equipped

aircraft are airborne and ready for immediate action.

Related term: fighter cover. 1/2/73

Stan gotowości, w którym uzbrojone statki powietrzne

znajdują się w powietrzu i są gotowe do

natychmiastowego działania. >Termin związany: fighter

cover. 17/11/04

airborne assault / assaut aéroporté

Preferred term: assault phase part 2. 1/2/73

desant powietrzny

>Termin zalecany: assault phase definicja 2. 26/2/98

airborne command post / poste de commandement

volant

A suitably equipped aircraft used by the commander

for the conduct of his operations. 1/10/03

powietrzne stanowisko dowodzenia

Odpowiednio wyposaŜony statek powietrzny uŜywany

przez dowódcę do prowadzenia wyznaczonego

zadania. >26/2/98

airborne early warning and control / alerte lointaine

et contrôle aérien par moyens aéroportés

Air surveillance and control provided by airborne early

warning aircraft which are equipped with search and

height-finding radar and communications equipment

for controlling weapon systems. Related term: air

picket. 1/2/73

powietrzny system wczesnego ostrzegania i kontroli

Obserwacja i kontrola przestrzeni powietrznej

prowadzona przez samoloty wczesnego ostrzegania,

wyposaŜone w radar przeszukiwania przestrzeni

powietrznej oraz sprzęt łączności słuŜący do kierowania

systemami uzbrojenia. >Termin związany: air picket.

26/2/98

airborne force / force aéroportée

A force composed primarily of ground and air units

organized, equipped and trained for airborne

operations. Related term: force(s). 1/2/73

siły powietrznodesantowe

Siły złoŜone głównie z jednostek lądowych i lotniczych

zorganizowane, wyposaŜone i wyszkolone do działań

powietrznodesantowych. >Termin związany: force(s).

3/10/02

airborne force liaison officer / officier de liaison des

forces aéroportées

An officer who is the representative of the airborne

units and who works with the air force on aerodromes

being used for airborne operations. 1/2/73

oficer łącznikowy sił powietrznodesantowych

Przedstawiciel jednostek powietrznodesantowych

współpracujący z siłami powietrznymi na lotniskach

wykorzystywanych do działań powietrznodesantowych.

>17/11/04

airborne interception equipment / centrale

d'interception

A fire control system, including radar equipment,

installed in interceptor aircraft used to effect air

interception. 1/8/73

radiolokacyjny kompleks celowniczy

System kierowania ogniem, obejmujący urządzenia

radarowe, zainstalowany na pokładzie

przechwytującego statku powietrznego. >17/11/04

airborne operation / opération aéroportée

An operation involving the movement of combat

forces and their logistic support into an objective area

by air. Related term: air transportable unit. 1/2/73

operacja powietrzna

Działania obejmujące przerzut drogą powietrzną

jednostek bojowych oraz elementów ich wsparcia

logistycznego do rejonu celu. >Termin związany: air

transportable unit. 26/2/98

airborne radio relay / relais radio en vol

A technique employing aircraft fitted with radio relay

stations for the purpose of increasing the range,

flexibility or physical security of communications

systems. 1/2/73

retranslator powietrzny

Technika polegająca na wykorzystaniu statku

powietrznego wyposaŜonego w radiową stację

przekaźnikową, stosowana w celu zwiększenia zasięgu,

elastyczności zastosowania lub zapewnienia fizycznego

bezpieczeństwa systemów łączności. >17/11/04

airburst / explosion aérienne

An explosion of a bomb or projectile above the

surface as distinguished from an explosion on contact

with the surface or after penetration. Related term:

type of burst. 1/2/73

wybuch powietrzny

Wybuch bomby lub pocisku nad powierzchnią w

odróŜnieniu od wybuchu następującego w momencie

kontaktu z powierzchnią po jej penetracji. >Termin

związany: type of burst. 17/11/04

air cargo / cargaison aérienne

Stores, equipment or vehicles, which do not form part

ładunek lotniczy

Zapasy, sprzęt lub pojazdy, nie będące częściami

NATO/PfP UNCLASSIFIED AAP-6(2005)

NATO/PdP JAWNE

NATO/PfP UNCLASSIFIED

NATO/PdP JAWNE 22

of the aircraft, and are either part or all of its payload.

Related term: cargo. 1/3/81

statku powietrznego, stanowiące część bądź całość

jego cięŜaru uŜytecznego. >Termin związany: cargo.

17/11/04

air cartographic camera / chambre

aérophotogrammétrique

A camera having the accuracy and other

characteristics essential for air survey or cartographic

photography. Synonym: "mapping camera". 1/5/73

lotniczy aparat kartograficzny

Aparat fotograficzny charakteryzujący się duŜą

dokładnością oraz innymi parametrami istotnymi z

punktu widzenia obserwacji powietrznej lub fotografii

wykonywanej dla celów kartograficznych

(fotogrametrycznych). >Synonim: mapping camera.

29/9/05

air cartographic photography / photographie

aérienne cartographique - photographie

topographique aérienne

The taking and processing of air photographs for

mapping and charting purposes. Synonym: air survey

photography. 1/2/73

lotnicza fotografia kartograficzna

Fotografowanie i przetwarzanie fotografii lotniczych dla

celów związanych z opracowywaniem map. >Synonim:

air survey photography. 17/11/04

air control / contrôle aérien

Preferred terms: air controller; air traffic control

centre; airway; area control centre; control and

reporting centre; control area; control zone; controlled

airspace; interceptor controller; tactical air controller;